Δημοσιεύθηκε στις 16-10-2026.
Δικαστική απόφαση αναγνωρίζει το δικαίωμα μετατροπής σύνταξης αναπηρίας ασφαλισμένης με σκλήρυνση κατά πλάκας, διευκρινίζοντας τις προϋποθέσεις και τον χρόνο έναρξης της νέας συνταξιοδότησης.
Μπορεί ένας ασφαλισμένος που λαμβάνει σύνταξη λόγω αναπηρίας να ζητήσει αργότερα τη μετατροπή της σε σύνταξη γήρατος, ακόμη και αν κατά τον χρόνο που συνταξιοδοτήθηκε λόγω αναπηρίας δεν πληρούσε όλες τις προϋποθέσεις για την ευνοϊκή συνταξιοδοτική ρύθμιση; Στο ερώτημα αυτό απάντησε το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών με την απόφαση 788/2025, η οποία αφορά ασφαλισμένη με σκλήρυνση κατά πλάκας. Η απόφαση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ασφαλισμένους με σοβαρές παθήσεις, καθώς αποσαφηνίζει ότι το δικαίωμα μετατροπής της σύνταξης μπορεί να εξεταστεί αυτοτελώς, με βάση τις προϋποθέσεις που συντρέχουν κατά τον χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Η ασφαλισμένη είχε συμπληρώσει περισσότερα από 21 έτη ασφάλισης και λάμβανε σύνταξη λόγω οριστικής ανικανότητας από την 1η Απριλίου 2016. Έπασχε από σκλήρυνση κατά πλάκας, ενώ η κατάσταση της υγείας της και το ποσοστό αναπηρίας της είχαν πιστοποιηθεί από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές. Μεταγενέστερη γνωμάτευση του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) διαπίστωσε συνολικό ποσοστό αναπηρίας 81%, καθώς και κινητική αναπηρία που συνδεόταν με τη νόσο. Τον Αύγουστο του 2021, η ασφαλισμένη υπέβαλε αίτηση στον e-ΕΦΚΑ ζητώντας να μετατραπεί η σύνταξη λόγω οριστικής ανικανότητας που λάμβανε σε σύνταξη γήρατος, κατ’ εφαρμογή των ειδικών διατάξεων του ν. 612/1977 και της παρ. 4 του άρθρου 61 του ν. 3518/2006.
Ο ασφαλιστικός φορέας απέρριψε την αίτηση, με το σκεπτικό ότι κατά τον χρόνο της αρχικής συνταξιοδότησής της δεν συνέτρεχε το απαιτούμενο ποσοστό αναπηρίας. Η ένστασή της απορρίφθηκε επίσης, με αποτέλεσμα να προσφύγει στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών.
Το κρίσιμο νομικό ζήτημα
Το δικαστήριο εξέτασε αν το δικαίωμα μετατροπής της σύνταξης αποτελεί αυτοτελές συνταξιοδοτικό δικαίωμα, το οποίο μπορεί να ασκηθεί ανεξάρτητα από τις προϋποθέσεις που συνέτρεχαν όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτήθηκε αρχικά λόγω αναπηρίας. Ερμηνεύοντας την παρ. 4 του άρθρου 61 του ν. 3518/2006, το δικαστήριο έκρινε ότι η μετατροπή μπορεί να ζητηθεί με βάση τις προϋποθέσεις που πληρούνται κατά τον χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης. Επομένως, το γεγονός ότι η ασφαλισμένη δεν διέθετε το απαιτούμενο ποσοστό αναπηρίας κατά την αρχική συνταξιοδότησή της δεν απέκλειε από μόνο του τη μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματος. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, κρίσιμο ήταν ότι η ασφαλισμένη διέθετε χρόνο ασφάλισης μεγαλύτερο της απαιτούμενης δεκαπενταετίας και ότι η πάθηση και η αναπηρία της είχαν πιστοποιηθεί με γνωμάτευση του ΚΕΠΑ, την οποία το δικαστήριο έκρινε επαρκώς αιτιολογημένη και δεσμευτική ως προς τα ιατρικά ζητήματα.
Από πότε αρχίζει η σύνταξη γήρατος;
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της απόφασης αφορά τον χρόνο έναρξης της σύνταξης. Η ασφαλισμένη ζητούσε η μετατροπή να ανατρέξει σε προγενέστερη ημερομηνία, κατά την οποία είχε ήδη αναγνωριστεί η επιδείνωση της αναπηρίας της. Το δικαστήριο, ωστόσο, έκρινε ότι η σύνταξη γήρατος αρχίζει από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης μετατροπής, δηλαδή από τις 12 Αυγούστου 2021, και όχι από την προγενέστερη ημερομηνία που ζητούσε η ασφαλισμένη. Η αίτηση αποτελεί την αφετηρία της διαδικασίας ελέγχου των προϋποθέσεων για τη χορήγηση της συγκεκριμένης σύνταξης.
Η απόφαση και η πρακτική της σημασία
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έκανε εν μέρει δεκτή την προσφυγή, ακύρωσε την απόφαση της Τοπικής Διοικητικής Επιτροπής του e-ΕΦΚΑ και αναγνώρισε ότι η ασφαλισμένη δικαιούται σύνταξη γήρατος από τις 12 Αυγούστου 2021 και εφ’ όρου ζωής.
Η απόφαση υπενθυμίζει ότι η αρχική συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας δεν αποκλείει κατ’ ανάγκη τη μεταγενέστερη μετατροπή της σύνταξης. Η δυνατότητα αυτή, όμως, δεν είναι αυτόματη αλλά απαιτείται έλεγχος των ειδικών νομοθετικών προϋποθέσεων, του ασφαλιστικού χρόνου και της ιατρικής πιστοποίησης.
Για τους ασφαλισμένους που υπάγονται σε αντίστοιχες διατάξεις, η έγκαιρη υποβολή της κατάλληλης αίτησης και η προσεκτική εξέταση του ασφαλιστικού και ιατρικού φακέλου μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την άσκηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους.
Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
Μεταπτυχιακές Σπουδές, Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Email:natalianeratzakh@outlook.com
natalianeratzakilawoffice.gr