Δημοσιεύθηκε 08-10-2026
Σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο ρύθμισης των ιδιωτικών χρεών και στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, των γνωστών servicers, φέρνουν 16 νέες παρεμβάσεις. Οι αλλαγές έχουν διπλό στόχο: από τη μία να ενισχύσουν την προστασία των οφειλετών και από την άλλη να επιβάλουν αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας στις εταιρείες που διαχειρίζονται δάνεια και απαιτήσεις.
Από τις νέες ρυθμίσεις ξεχωρίζει η θέσπιση συγκεκριμένων προθεσμιών για τις διαπραγματεύσεις, το ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή για απευθείας ρύθμιση, η ενισχυμένη προστασία όσων τηρούν τη ρύθμισή τους, αλλά και το δικαίωμα του οφειλέτη να γνωρίζει αναλυτικά πώς έχει διαμορφωθεί το χρέος του.
Τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ οφειλέτη και πιστωτή.
Ο οφειλέτης θα υποβάλλει την αίτηση και τα απαραίτητα δικαιολογητικά και ο πιστωτής θα πρέπει μέσα σε διάστημα έως τριών μηνών είτε να υποβάλει πρόταση ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί απορρίπτει το αίτημα.
Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να μπει τέλος σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, κατά τις οποίες ο οφειλέτης συχνά δεν γνώριζε πότε και με ποιον τρόπο θα ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Υποχρεωτική ουσιαστική πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρύθμιση που αφορά τους οφειλέτες οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμό.
Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα πρέπει να έχει υποβάλει πρόταση ρύθμισης. Η πρόταση δεν θα μπορεί να είναι απλώς τυπική. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη, τα εισοδήματα και την περιουσιακή του κατάσταση.
Παράλληλα, όταν υπάρχουν περισσότερες από μία εφικτές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται στον οφειλέτη, ώστε να μπορεί να αξιολογήσει τις διαθέσιμες επιλογές.
Ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή
Μία ακόμη αλλαγή που αναμένεται να έχει άμεση επίδραση στις διαπραγματεύσεις είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για μία απευθείας διμερή ρύθμιση.
Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις οι απαιτήσεις για προκαταβολή μπορούσαν να φτάσουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ακόμη και στο 30%, 40% ή 50% της συνολικής οφειλής.
Πλέον προβλέπεται συγκεκριμένο πλαφόν 15%, ώστε η απαίτηση για άμεση καταβολή μεγάλου ποσού να μην αποτελεί εμπόδιο για έναν οφειλέτη που προσπαθεί να ρυθμίσει το χρέος του.
Μεγαλύτερη προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμισή τους
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία που παρέχεται στον συνεπή οφειλέτη.
Όσο βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση και τηρεί τις υποχρεώσεις του, δεν θα μπορεί να αντιμετωπίζει παράλληλα καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση διαδικασίας πλειστηριασμού.
Η προστασία επεκτείνεται και σε περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης δεν μπόρεσε να πληρώσει μία δόση επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έδωσε εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή.
Σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων προβλέπονται ιδιαίτερα αυστηρές συνέπειες. Η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη, ενώ προβλέπεται πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη και παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση.
Παράλληλα, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή, ενώ σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης προβλέπονται αυστηρότερες εποπτικές συνέπειες.
Ο οφειλέτης θα μπορεί να γνωρίζει αναλυτικά τι χρωστά
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η ενίσχυση του δικαιώματος ενημέρωσης.
Ο οφειλέτης θα μπορεί να ζητά δωρεάν πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του. Στα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται οι συμβάσεις και οι τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των πληρωμών, ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και η ανάλυση του κεφαλαίου, των τόκων, των προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης.
Εφόσον τα στοιχεία δεν είναι ήδη διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες.
Και εδώ προβλέπεται ουσιαστική συνέπεια: εάν ο πιστωτής δεν χορηγήσει εγκαίρως τα στοιχεία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να παρασχεθούν πλήρως.
Μπαίνει όριο στη διόγκωση των ληξιπρόθεσμων χρεών
Παράλληλα, επανέρχεται η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης.
Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών προβλέπεται ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να προσαρμόζουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.
Στόχος είναι να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη συσσώρευση τόκων και επιβαρύνσεων και να υπάρχει ένα σαφές όριο στη διόγκωση μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής.
Πρόσθετη προστασία για οικογένειες με παιδιά με αναπηρία
Οι αλλαγές επεκτείνουν επίσης συγκεκριμένα δικαιώματα που ισχύουν για άτομα με αναπηρία στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων παιδιών με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
Με αυτόν τον τρόπο διευρύνεται η προστασία των οικογενειών που αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές και κοινωνικές υποχρεώσεις λόγω της αναπηρίας του παιδιού.
Αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers
Το δεύτερο σκέλος των αλλαγών αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι servicers θα πρέπει πλέον να λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια και να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες τόσο στις αρμόδιες αρχές όσο και στο κοινό.
Μεταξύ άλλων:
- θα δημοσιοποιούν ετήσια στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση,
- θα παρέχουν στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που διαχειρίζονται και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους,
- θα δημοσιοποιούν στοιχεία για τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο αντιμετώπισής τους,
- θα υποβάλλουν κάθε χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης των απαιτήσεων,
- θα υπάρχει υποχρεωτική μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων στις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά,
- θα πραγματοποιείται ανεξάρτητος ετήσιος έλεγχος στις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου,
- θα ενισχυθούν οι κυρώσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και θα δημοσιοποιούνται οι κυρώσεις που επιβάλλονται,
- ενισχύεται η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχετικά με τα στοιχεία που δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη
Για τον πολίτη που έχει δάνειο σε καθυστέρηση ή προσπαθεί να ρυθμίσει την οφειλή του, οι αλλαγές σημαίνουν κυρίως περισσότερη ενημέρωση, συγκεκριμένα χρονικά όρια και μεγαλύτερη προστασία όταν τηρεί τη συμφωνία του.
Ο πιστωτής δεν θα μπορεί πλέον να αφήνει μια διαδικασία ρύθμισης να εξελίσσεται χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Θα πρέπει να απαντά μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία και, όταν απορρίπτει ένα αίτημα, να εξηγεί τους λόγους.
Παράλληλα, ο οφειλέτης θα έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να γνωρίζει πώς ακριβώς διαμορφώθηκε το χρέος του, ενώ όσοι τηρούν τις ρυθμίσεις τους αποκτούν ένα ισχυρότερο πλαίσιο προστασίας απέναντι σε καταχρηστικές ή παράνομες ενέργειες.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί, επομένως, να αλλάξει σημαντικά τις ισορροπίες στη σχέση μεταξύ οφειλετών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, βάζοντας για πρώτη φορά τόσο έντονα στο επίκεντρο τις προθεσμίες, την ενημέρωση, την τεκμηρίωση και τις συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων.
Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
Μεταπτυχιακές Σπουδές, Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Email:natalianeratzakh@outlook.com
natalianeratzakilawoffice.gr