Με τη διάταξη του άρθρου 1519§2 ΑΚ, ο εθνικός νομοθέτης συμμορφώνεται προς τη Σύσταση CM/Rec (2015)4 του Συμβουλίου της Ευρώπης, με την οποία όπου υπάρχει διαφωνία, η μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου δεν θα πρέπει να λάβει χώρα χωρίς απόφαση της αρμόδιας αρχής. Κάθε γονέας διατηρεί την ελευθερία να αλλάξει τον τόπο διαμονής του, αλλά όχι να μεταβάλει μονομερώς τον τόπο διαμονής του ανηλίκου τέκνου, κατά τρόπο έτσι ώστε να επηρεάζεται αρνητικά η άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του άλλου γονέα. Η ΑΚ 1519§2 είναι συμβατή με το νόμιμο καθεστώς της συνεπιμέλειας, διότι με αυτή ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο εξασφαλίζει ότι το παιδί δεν μπορεί να μεταβάλει κατοικία, χωρίς τη δική του σύμφωνη γνώμη ή απόφαση δικαστηρίου. Η μεταβολή του τόπου διαμονής περιέχεται πλέον στα πολύ σημαντικά για τη ζωή του παιδιού θέματα, στα οποία οι γονείς οφείλουν να αποφασίζουν πάντα από κοινού. Ανήκει στον πυρήνα της γονικής μέριμνας, όπως περιλαμβάνονται η ονοματοδοσία, ο καθορισμός θρησκεύματος και οι σοβαρές ιατρικές επεμβάσεις (Περάκη, Μετοίκηση γονέα στο εξωτερικό – Ρύθμιση επιμέλειας και επικοινωνίας, ΝοΒ 2020.1901). Και τούτο διότι με τη μεταβολή του τόπου διαμονής αλλάζει και το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η σχέση του ανηλίκου με τους γονείς του μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης. Εξάλλου η μεταβολή του τόπου κατοικίας του παιδιού, η συστηματική παρεμπόδιση της επικοινωνίας του τέκνου με τον στοχοποιημένο γονέα, η παραμέληση ενημέρωσης του μη έχοντος την επιμέλεια γονέα και ο μη σεβασμός των δικαστικών αποφάσεων επικοινωνίας αποτελούν πολύ συχνές τακτικές αποξένωσης [Καπερώνη, σε Καραμανώλη/Παπαρρηγόπουλο (επιμ.), Από κοινού και εξίσου. Η κοινή ανατροφή των παιδιών μετά το διαζύγιο, 2022, σελ. 104].Για την εφαρμογή της διάταξης πρέπει να συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) σημαντική μετακίνηση που επηρεάζει ουσιωδώς το δικαίωμα επικοινωνίας, ήτοι να συνεπάγεται αλλαγή του τόπου διαμονής σε σημαντική (χιλιομετρική) απόσταση από την προηγούμενη κατοικία, όπως σε διαφορετική χώρα ή πόλη, β) αδυναμία ή δυσχέρεια ασκήσεως του δικαιώματος επικοινωνίας του δικαιούχου γονέα. Πρέπει λοιπόν να επιδρά αρνητικά στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο (κατά τη συχνότητα, τη χρονική διάρκεια, τον τρόπο), γ) η μεταβολή του τόπου κατοικίας του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του δικαιούχου γονέα, θα πρέπει να είναι δυνατή μετά από προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή με δικαστική απόφαση. Η άδεια πρέπει να παρέχεται πριν από την μετακίνηση του παιδιού. Για τη σημαντική μετακίνηση του τέκνου, απαιτείται έγγραφη συμφωνία (Λέκκας, Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα – Μετά τον Ν. 4800/2021,2021, σελ. 179).Αν ο γονέας που διαμένει με το τέκνο δεν εξασφαλίσει τη συμφωνία του άλλου γονέα, η μεταβολή του τόπου διαμονής του του τέκνου θα επιτρέπεται με δικαστική απόφαση.Για το παραδεκτό της μετακίνησης δεν γίνεται πλέον αναφορά σε οριστική δικαστική απόφαση, με συνέπεια να γίνεται επιτρεπτή και η απόφαση που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Πρωταρχικό κριτήριο συνιστά το υπέρτερο συμφέρον του τέκνου.Για το σκοπό αυτό, παράγοντες που συνεκτιμούνται, προκειμένου το δικαστήριο να επιτρέψει τη μετακίνηση αποτελούν η διαβίωση του σε ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον, η διατήρηση της επαφής του τέκνου και με τους δυο γονείς του, η καταλληλότητα του νέου τόπου διαμονής, η επίδραση της μετακίνησης στην ευρύτερη κοινωνική ζωή του παιδιού και των γονέων, οι λόγοι για τους οποίους ο γονέας ζητεί ή αντιτίθεται στη μετακίνηση, η διάθεση μετακίνησης του γονέα που δεν διαμένει με το παιδί, οι απαιτούμενες για τη μεταβολή της επικοινωνίας δαπάνες, οι δεσμεύσεις του αιτούντος τη μετακίνηση για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας του άλλου γονέα με το παιδί, περιστατικά οικογενειακής βίας, η ηλικία, ο χαρακτήρας και η γνώμη του τέκνου (Νικολόπουλος, Πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις στη ρύθμιση των σχέσεων γονέων – τέκνων, σε τόμο: Τριάντα χρόνια εφαρμογής του ν. 1329/1983 για τη μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, 2016, σελ. 126, Παπαδοπούλου -Κλαμαρή, Καθορισμός και μεταβολή του τόπου διαμονής του ανηλίκου, ΕπΕπΑρμ 2013.88). Περαιτέρω σημαντικό κριτήριο για την εξειδίκευση του συμφέροντος του ανηλίκου αποτελεί η προσωπική του γνώμη (ΜΕφΑΘ 6047/2018 ΝοΒ 2019,1237). Ο δικαστής συνεκτιμά ελεύθερα την γνώμη του παιδιού, ανάλογα με την ωριμότητά του, κατόπιν αξιολόγησης των συγκεκριμένων περιστάσεων της υπόθεσης. Προσπαθεί να διαγνώσει, κατά την ακρόαση του τέκνου, με τις γνώσεις και την εμπειρία του, αν η γνώμη αυτή προέρχεται από την ελεύθερη βούλησή του, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε αρκετές περιπτώσεις στηρίζεται στη μονομερή επίδραση ενός εκ των γονέων (ΑΠ 1758/2022, ΑΠ 1473/2021 ΧρΙΔ 2022,742, ΜΕφΘεσ 490/2019 Αρμ 2020,43, ΜΕφΘεσ 1303/2019 ΝΟΜΟΣ).
Πηγή: 496/2025 ΕΦ ΑΘΗΝΩΝ, ΝΟΜΟΣ.
Ναταλία Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
natalianeratzakh@outlook.com