Στην κρινόμενη υπόθεση με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως η αναιρεσείουσα εταιρεία προβάλλει ότι το δικάσαν δικαστήριο, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και πλημμελή εφαρμογή των άρθρων 3 παρ. 4 περ. β’ του ν. 4337/2015 και 55 παρ. 2 περ. γ’ υποπερ. ββ’ του ν. 4174/2013, σε συνδυασμό με το άρθρο 8 του ν. 4337/2015, με το οποίο προστέθηκε στον ν. 4174/2013 νέο δωδέκατο κεφάλαιο με τίτλο «Εγκλήματα φοροδιαφυγής-ποινικές κυρώσεις» (βλ. τα άρθρα 66-71), απέρριψε τον ισχυρισμό της ότι εφαρμοστέα, εν προκειμένω, κατ’ εφαρμογήν της γενικής αρχής της αναδρομικής εφαρμογής της ευμενέστερης κύρωσης, ήταν η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 4 περ. β’ του ν. 4337/2015 ως επιεικέστερη έναντι όλων των διατάξεων που ίσχυσαν από τη διάπραξη των επίμαχων παραβάσεων μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης (άρθρα 5 παρ. 10 περ. β’ του ν. 2523/1997, 55 παρ. 2 περ. γ’ υποπερ. ββ’ του ν. 4174/2013 και 7 παρ. 3 περ. β’ και 4 του ν. 4337/2015), με την οποία καταργήθηκε το διοικητικό πρόστιμο για τη λήψη εικονικών φορολογικών στοιχείων. Προς θεμελίωση δε του παραδεκτού του ως άνω λόγου αναιρέσεως, προβάλλεται ότι δεν υφίσταται απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας επί του κρίσιμου για την επίλυση της υπόθεσης νομικού ζητήματος, και συγκεκριμένα αν η κατάργηση του άρθρου 55 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4174/2013 με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 4 περ. β’ του ν. 4337/2015 υπαγορεύθηκε, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 4337/2015, από μεταβολή επί το επιεικέστερον των σχετικών αξιολογήσεων του νομοθέτη, ώστε η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 4 περ. β’ του ν. 4337/2015, ως ευμενέστερη, να τυγχάνει αναδρομικής εφαρμογής, σύμφωνα με την αρχή της αναδρομικής εφαρμογής της ηπιότερης κύρωσης.
Επειδή, κατά τον χρόνο άσκησης της υπό κρίση αιτήσεως δεν υπήρχε πράγματι νομολογία του Δικαστηρίου επί του τιθέμενου με τον ως άνω λόγο νομικού ζητήματος. Συνεπώς, ο ανωτέρω ισχυρισμός περί έλλειψης νομολογίας είναι βάσιμος, συνακολούθως δε, ο λόγος αναιρέσεως προβάλλεται παραδεκτώς, από την άποψη της συνδρομής των προϋποθέσεων της παρ. 3 του άρθρου 53 του π.δ. 18/1989, όπως ισχύει, και είναι περαιτέρω εξεταστέος.
Επειδή, όπως έχει κριθεί με την 2319/2021 απόφαση της επταμελούς σύνθεσης του Β΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (σκ. 15), που εκδόθηκε κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (βλ. και τις μεταγενέστερες ΣτΕ 718-719/2024 7μ., 1627/2024, 2146/2024, 372/2025 κ.α.), «η νεότερη ρύθμιση του συνδυασμού των διατάξεων του άρθρου 54 παρ. 1 περ. η΄ και παρ. 2 περ. ε΄ του ν. 4174/2013 και του άρθρου 3 παρ. 4 του ν. 4337/2015, το οποίο κατήργησε το άρθρο 55 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4174/2013 (καθώς και του άρθρου 7 παρ. 6 του ν. 4337/2015, το οποίο κατήργησε το άρθρο 5 του ν. 2523/1997), είναι ευμενέστερη για τον φορολογούμενο – προκειμένου για την κρισιολογούμενη περίπτωση λήψης εικονικών φορολογικών στοιχείων για ανύπαρκτη συναλλαγή, που υπερβαίνουν το τιθέμενο με το άρθρο 5 παρ. 10 περ. β΄ του ν. 2523/1997 ελάχιστο όριο των 1.200 ευρώ – σε σχέση με (εκείνες των άρθρων 5 παρ. 10 περ. β΄ του ν. 2523/1997 και 55 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4174/2013 και) τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 7 παρ. 3 του ν. 4337/2015, η οποία προβλέπει την επιβολή προστίμου ανερχομένου σε 40% της αξίας του φορολογικού στοιχείου για παραβάσεις λήψης εικονικών στοιχείων για ανύπαρκτη συναλλαγή τελεσθείσες μέχρι την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 54 και 55 του ΚΦΔ.
Εξάλλου, από τις προπαρασκευαστικές εργασίες της θέσπισης της εν λόγω διάταξης δεν προκύπτει κάποιο στοιχείο που να δικαιολογεί, ενόψει της αρχής της αναλογικότητας, απόκλιση από την αρχή της αναδρομικής εφαρμογής της ελαφρύτερης διοικητικής κύρωσης επομένως, η επίμαχη μεταβατική ρύθμιση δεν τυγχάνει εφαρμογής, διότι δεν συνάδει με την ενωσιακή αρχή της αναλογικότητας (καθώς και με την αρχή της αναλογικότητας του περιορισμού των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 7 παρ. 1 της ΕΣΔΑ) (πρβλ. ΣτΕ 7μ. 1389, 2691/2019). Τούτων έπεται ότι με βάση την ενωσιακή αρχή της αναδρομικής εφαρμογής της ελαφρύτερης διοικητικής κύρωσης (και την αντίστοιχη της ΕΣΔΑ) η νεότερη ρύθμιση του συνδυασμού των διατάξεων του άρθρου 54 παρ. 1 περ. η΄ και παρ. 2 περ. ε΄ του ν. 4174/2013 και του άρθρου 3 παρ. 4 του ν. 4337/2015, το οποίο κατήργησε το άρθρο 55 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4174/2013 (καθώς και του άρθρου 7 παρ. 6 του ν. 4337/2015, το οποίο κατήργησε το άρθρο 5 του ν. 2523/1997), εφαρμόζεται (από το διοικητικό δικαστήριο κατόπιν παραδεκτής προβολής σχετικού λόγου ένδικης προσφυγής, βλ. ΣτΕ 7μ. 1438/2018, 351/2019) ratione temporis και για παραβάσεις λήψης εικονικών φορολογικών στοιχείων για ανύπαρκτη συναλλαγή, όπως οι επίδικες, αναγόμενες στο διάστημα ισχύος του άρθρου 5 παρ. 10 περ. β΄ του ν. 2523/1997».
Επειδή, βάσει των προεκτεθέντων, ο λόγος αναιρέσεως, καθ’ ο μέρος προβάλλεται με αυτόν ότι, εν προκειμένω, αντιθέτως προς τα κριθέντα με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ήταν εφαρμοστέα η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής της ελαφρύτερης διοικητικής κύρωσης, είναι βάσιμος (ΣτΕ 2319/2021 7μ., 718-719/2024 7μ., 1627/2024, 2146/2024, 372/2025 κ.ά.). Συνεπώς, η υπό κρίση αίτηση, καθ’ ο μέρος ασκείται από την πρώτη αναιρεσείουσα εταιρεία, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή και να εξαφανισθεί εν μέρει, κατά το πληττόμενο με τον λόγο αυτόν σκέλος της, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, λόγω δε της εν μέρει νίκης και εν μέρει ήττας των διαδίκων, πρέπει να απαλλαγούν αυτοί από τη δικαστική δαπάνη της αιτήσεως αναιρέσεως. Περαιτέρω, το Δικαστήριο, διακρατεί την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος, το οποίο δεν χρήζει διευκρίνισης ως προς το πραγματικό, εκδικάζει την προσφυγή, κατά το αντίστοιχο μέρος της, δέχεται εν μέρει τον πρόσθετο λόγο προσφυγής που αφορά το εφαρμοστέο ευμενέστερο νομοθετικό καθεστώς και το ύψος των επιβληθέντων προστίμων για τις ένδικες φορολογικές παραβάσεις λήψης εικονικών φορολογικών στοιχείων, ακυρώνει εν μέρει τη σιωπηρή απόρριψη της …../17.2.2016 ενδικοφανούς προσφυγής από τον Προϊστάμενο της Δ.Ε.Δ. κατά της εκδοθείσας κατ’ επανάληψη διαδικασίας …/13.1.2016 οριστικής πράξης επιβολής προστίμου του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. ………, μεταρρυθμίζει την εν λόγω καταλογιστική πράξη και μειώνει σε 2.500 ευρώ το επιβληθέν πρόστιμο για την ένδικη διαχειριστική περίοδο, συμψηφίζει δε τα δικαστικά έξοδα της προσφυγής μεταξύ των διαδίκων.
Πηγή: 1735/2025 ΣΤΕ
Ναταλία Κ. Νεραντζάκη, δικηγόρος, εξειδικευμένη στο Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Δημοσιεύθηκε στις 21.02.2026