Μετά από οκτώ δεκαετίες αμετάβλητου πλαισίου, η Βουλή υπερψήφισε το νέο νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, σηματοδοτώντας μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κληρονομικές σχέσεις στην Ελλάδα. Ο νέος νόμος (N.5303/2026), που θα τεθεί σε εφαρμογή από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, φιλοδοξεί να προσαρμόσει το δίκαιο στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου, την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία ευάλωτων προσώπων.
Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων που δημιουργούσαν ανασφάλεια και δικαστικές διαμάχες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις διαθήκες, καθώς διατηρούνται οι ιδιόγραφες, αλλά πλέον συνοδεύονται από αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας για την αποτροπή πλαστογραφήσεων και αμφισβητήσεων. Παράλληλα, απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δημόσιας και μυστικής διαθήκης, ενώ προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.
Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή. Το νομοσχέδιο ενισχύει τη θέση του επιζώντος συζύγου, ενώ για πρώτη φορά αναγνωρίζονται ουσιαστικά δικαιώματα και στους συντρόφους εκτός γάμου, εφόσον η σχέση έχει διάρκεια άνω των τριών ετών. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος επιχειρεί να ανταποκριθεί στις νέες μορφές οικογένειας και συμβίωσης που έχουν διαμορφωθεί στη σύγχρονη κοινωνία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η καθιέρωση των κληρονομικών συμβάσεων αιτία θανάτου, θεσμός που ισχύει εδώ και χρόνια σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η δυνατότητα παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα ή η συμφωνημένη μεταβίβαση περιουσίας αναμένεται να μειώσει συγκρούσεις και να διευκολύνει την οικογενειακή και επιχειρηματική συνέχεια.
Το νέο κληρονομικό δίκαιο αποτελεί μια από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών. Το κατά πόσο θα επιτύχει τον στόχο του, δηλαδή ένα πιο δίκαιο, λειτουργικό και σύγχρονο σύστημα κληρονομικών σχέσεων, θα κριθεί στην πράξη και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Ναταλία Κ. Νεραντζάκη, δικηγόρος
natalianeratzakh@outlook.com
Δημοσιεύθηκε στις 24.05.2026